Medycyna

Polieny stanowią dużą grupę antybiotyków. Opisano ponad 60 związków należących do tej grupy, jednak tylko niektóre znalazły zastosowanie lecznicze. Wszystkie polieny wytwarzane są przez promieniowce i mają zbliżoną budowę chemiczną, charakteryzującą się dużym pierścieniem makrolidowynl, zamkniętym, jak w przypadku makrolidów, przez utworzenie wewnętrznego estru lub laktonu, zawierającego wiele podwójnych wiązań. Nazwy poszczególnych związków są uzależnione od liczby podwójnych wiązań np. tetraeny (4 podwójne wiązania), pentaeny (5 podwójnych wiązań) itd. Inną bardzo charakterystyczną cechą tych antybiotyków jest duża liczba grup hydroksylowych, zwykle umieszczonych na przemian przy atomach węgla. Znajdują się one po przeciwnej stronie cząsteczki w stosunku do wiązań podwójnych. Takie rozmieszczenie nadaje cząsteczce właściwości zarówno hydrofobowe, jak i hydrofilowe, bardzo istotne przy interakcji tych związków z błonami biologicznymi. Wiadomo obecnie, że polieny mają wspólny mechanizm działania; zwiążąnie ich z błoną komórkową powoduje zwiększoną przepuszczalność i prowadzi do śmierci komórki wskutek ucieczki jej składników na zewnątrz. Wiadomo również, że składnikami błony komórkowej, z którymi łączą, się polieny są steroidy. Znajduje to odzwierciedlenie w fakcie, że organizmy nie zawierające steroidów są oporne, natomiast wrażliwe są te, które je zawierają; należą tu nie tylko grzyby, ale również glony, pierwotniaki, robaki płaskie i ssaki (Ko-bayashi i Medoff, 1977). Ponadto dodanie steroidów do środowiska chroni wrażliwe komórki przed działaniem polienów. Działanie na błony komórkowe organizmu człowieka uważa się za główną przyczynę toksyczności tych antybiotyków.